Gunnar Th.
Fjórða kerfið.....


06.09.2020 17:07

Vesturferð 4. - 11. júlí 2020, síðari hluti.


Eins og kom fram í niðurlagi fyrri hluta var viðdvölin á Ísafirði áætluð u.þ.b. tveir sólarhringar. Áróra mín og afaskottið Emma Karen voru þar staddar og við höfðum ákveðið að gera eitthvað skemmtilegt saman. Við náðum skemmtilegri sundlaugarferð til Bolungarvíkur og enn skemmtilegra borðhaldi á pizzastað á Ísafirði, þar sem EK fann grímu í hundstrýnislíki í dótakörfu og þegar hún hafði mátað var ekki við annað komandi en að mamma mátaði líka:







Svo náði ég einni ferð um Óshlíðina, milli Bolungarvíkur og Hnífsdals. Vegurinn er orðinn afar illa farinn og versnar hratt. Það styttist í að hann verði alveg ófær, sem er leitt því í góðu veðri er þetta skemmtileg leið, þótt löngu tímabært hafi verið að gera göngin sem leystu hann af hólmi. Það hefði sannarlega mátt gerast nokkrum mannslífum fyrr....







Ég smellti líka af nokkrum myndum á tjaldsvæðinu í Tunguskógi. Ekki bara til að sýna ágætt svæði heldur einnig til að sýna hreint fráleita nýtingu þess. Á Siglufirði hafa þeir tekið upp á að reita niður svæðið og leigir þá hver sinn afmarkaða reit.  Í Tunguskógi ægði öllu saman, hjólhýsum, Landkrúserum og tjöldum með túristabíl við hliðina. Svo horfði maður á ferðafólk hverfa frá, þar sem álitlegir blettir voru uppteknir af lúxusjepppum hjólhýsaeigenda.  Útkoman: Tapaðar tekjur tjaldsvæðisins ....







Þegar leið á fimmtudaginn 9. júlí var kominn tími til að halda af stað að nýju. Ferðinni var heitið til Drangsness, eins og áður kom fram, og í matarkistunni var úrvals grillkjöt úr Bónus. Þegar ég var kominn langt inn eftir Djúpinu uppgötvaði ég hins vegar að allt meðlætið hafði gleymst ( svona er að hitta allt of marga sem maður þekkir í búðinni emoticon ). Sem betur fór átti ég nokkra spotta til að toga í og svo átti sjúkrabíllinn talsvert af ónotuðum hestöflum. Hvorttveggja nýtti ég mér og náði til Drangsness ekki seinna en korteri eftir lokun búðarinnar. Ég hafði hins vegar aflað mér leyfis til að banka á dyrnar, því búðarstýran var inni að ganga frá vörum. Þetta vissi ég gegnum spottana mína, sem lágu suður til Reykjavíkur og þaðan norður á Drangsnes. Þar á bæ var til nóg af ágætis meðlæti og enn meira af kexi og nammi, svo ég fór út klyfjaður bæði nauðsynjum og óþarfa....Síðan var slegið upp grillveislu fyrir einn ( eins og svo oft áður), næst tók við kvöldrölt um þorpið (eins og stundum áður) og svo bóklestur og svefn.



Föstudagurinn 10. júlí heilsaði með dálitlum rigningarúða, enda var ámóta þungbúið og á myndinni að ofan, frá kvöldinu áður. Ég dró því aðeins að ferðbúast því búist var við þurrki með morgninum. Það gekk eftir og rúmlega níu var lagt úr hlaði á Hondunni. Ferðinni var sem fyrr heitið á enda allra þeirra vega sem að byggðum liggja í Árneshreppi. Ég hjólaði frá Drangsnesi fyrir Bjarnarnesið og fyrsti viðkomustaðurinn var Kaldrananes, þ.e. kirkjan. Þangað kom ég sumarið 2012 og þá stóð yfir viðgerð á kirkjunni, sem virtist ganga mjög, mjög hægt ef marka mátti ellihruma vinnupalla......





Nú, átta árum síðar, hafði miðað allnokkuð þótt enn væri talsvert í land: 







Ég hafði ekki langa viðdvöl á staðnum, leiðin lá fyrir Bjarnarfjörð, norður með Balafjöllum til Kaldbaksvíkur. Vegurinn var með allra besta móti, sléttur en þó dálítið laus og greinilegt að ekki var langt síðan heflað hafði verið. Norðan við eyðibýlið Eyjar, rétt áður en beygt var inn í Kaldbaksvík, veitti ég athygli einhverju gulu sem lá í stórgrýttri fjörunni. Við skoðun sást að þarna var allstór plastbauja með einhvers konar rafeindabúnaði, mölbrotin af briminu. Ekki kunni ég skil á apparatinu, né hvar það hafði mögulega verið, svo ég lét ógreinilega mynd duga:



Þokunni til fjalla var heldur að létta þegar ég kom til Kaldbaksvíkur og fjallasýnin að hreinsast. Það er harla lítið varið í að koma til Kaldbaksvíkur og sjá ekki stórfenglegt Kaldbakshornið (mið- mynd). Norðan við Kaldbaksvík er svo Veiðileysufjörður með býlinu Veiðileysu, og þar er neðsta myndin tekin í örstuttu nestisstoppi.







Næst tók við Veiðileysuháls og handan hans Reykjarfjörður og Djúpavík. Ég mátti til að stoppa og smella mynd af gamla Suðurlandinu, sem eitt sinn var flóabátur á Faxaflóa en endaði sem verkamannabraggi á Djúpavík.





Á leið um víkina greip mig kaffiþorsti svo ég áði við hótelið, tók af mér bagga og spurðist fyrir. Jú, kaffi var velkomið en ekki til að tala um að fá að borga fyrir það. "Hér er kaffið frítt" var mér sagt. Ég lýsti áður móttökunum í Breiðavík....hér var önnur afskekkt vík hinumegin á Vestfjarðakjálkanum en viðmótið var það sama - og af því mér fannst ekki viðkunnanlegt að drekka frítt kaffi á hóteli keypti ég mér dýrindis súkkulaðitertu með rjóma og öllu. Veðrið, sem sífellt fór batnandi, kórónaði svo stundina....

Á leið frá Djúpavík út með Reykjarfirði norðanverðum myndaði ég býlið að Naustvík, sem mér finnst eitt af fallegri og myndrænni eyðibýlum landsins.



Næst var komið að Gjögri. Þar ætlaði ég að heilsa upp á elsta fiskibát landsins Hönnu ST. ( sem einhversstaðar er talin smíðuð árið 1899, þótt eflaust viti það enginn með vissu) Ég hef áður myndað hana í vörinni sinni en nú var þar engin Hanna. Ég hitti mann og náði stuttu spjalli, þar sem m.a. kom fram að Hönnu væri róið til strandveiða frá Norðurfirði. Ég sneri mér svo einn hring og myndaði það sem bar fyrir augu....











Svo var haldið áfram frá Gjögri inn í Trékyllisvík og þaðan um Eyrarháls ( ég vona að ég fari rétt með) að Eyri í Ingólfsfirði. Þar stendur gömul síldarverksmiðja sem reist var af stórhug í kjölfar risaverksmiðjunnar á Djúpavík. Ekki skóp nú Eyrarverksmiðjan eigendum sínum mikið gull, enda byggð of seint, þegar síldin var að færa sig til og hverfa af þessum áður gjöfulu veiðislóðum. Við verksmiðjuna hafa verið sett um mjög góð kynningarskilti ásamt ljósmyndum frá liðinni gullöld:















Fyrir botni Ingólfsfjarðar er samnefndur bær. Þar er ekki lengur föst búseta en bænum er vel við haldið og líklegast er þar fók meira og minna frá vori til hausts, líkt og á flestum álíka stöðum nyrðra. Flestar jarðirnar eru hlunnindajarðir að einhverju marki og þeim hlunnindum er alla jafna sinnt.  Í fjarðarbotninum standa nokkrir bátar í mismunandi ásigkomulagi. Þegar ég fór þessar slóðir sumarið 2012 myndaði ég þann stærsta, sem eitt sinn hét Hrönn KE en síðast Kría ÍS (eða ST) og sagði söguna af kynnum mínum af honum frá því fyrir mörgum árum. Þá sýndist mér bátnum vera við bjargandi ef gengið væri í verkið....en það var svo sem engin ástæða fyrir menn að ganga í það verk - Hrönnin hafði lokið sínu dagsverki, komin upp á kamb þar sem hún fúnaði og sprakk.  Stórviðgerð á svona bát er ekki framkvæmd nema honum sé ætlað hlutverk - og hans hlutverki var s.s. lokið. Fyrri myndirnar eru frá 2012, þær seinni frá því í sumar:









Áður en áfram er haldið langar mig að bæta hér við klausu sem ég skrifaði sumarið 2012, eftir ferðina á Strandir. Þessa klausu má finna hér til hægri á síðunni í lengri færslu sem merkt er júlí 2012. Þar eru skýrð kynni mín af Hrönninni, og það sem ég hugsaði þegar ég sá hana standa á kambinum í Ingólfsfirði:

"Inni við botn Ingólfsfjarðar stendur samnefnt eyðibýli, í ágætri hirðu og sumarnotkun. Fyrir miðjum botni stóðu nokkrir bátar á fjörukambinum og einn þeirra vakti sérstaka athygli. Þar var komin 1601, Hrönn, fyrrum KE en nú ST. Raunar var varla hægt að lesa neitt að gagni nema nafnið á stýrishúsinu, en það var svo sem alveg nóg. Ég var oft og lengi búinn að reyna að afla mér upplýsinga um afdrif þessa fallega, fjögurra tonna dekkbáts án árangurs. Svo þegar ég loks hitti mennina sem hefðu getað sagt mér allt sem ég vildi vita, mundi ég ekki eftir að spyrja. Það var líklega árið 1988 sem Hrönnin var í Bolungarvík, í eigu Flosa og Finnboga Jakobssona. Þeir höfðu keypt bátinn til að hirða af honum kvótann og restin var til sölu á því verði sem þá gekk fyrir kvótalausa trébáta - sama og ekkert! Ég var kominn með aðra höndina á bátinn þá en þar sem annar - heimamaður - hafði verið búinn að biðja um hann á undan og sá var ákveðinn í að taka hann, missti ég af kaupunum. Hrönnin var smíðuð í Stykkishólmi árið 1978 og var því aðeins um tíu ára gömul, með um sextíu hestafla Vetus/Peugeotvél. Mér fannst þá grátlegt að hafa misst af þessum bát, hefur alla tíð fundist og finnst enn. Ekki síst er það grátlegt þegar örlög þessarrar fallegu fleytu eru þau að grotna niður á fjörukambi norður í Ingólfsfirði. Á sínum tíma hefði ég hiklaust selt sálina fyrir bátinn þarna við bryggjuna í Bolungarvík, nú er hann líklega "beyond the point of no return" eins og alltof margir velbyggðir trébátar sem grotna niður í vanhirðu víða um land."

Þannig var nú það. Það var ekki stoppað lengur við Hrönnina, enda hálfgrátleg sjón orðin. Ég hjólaði út með Ingólfsfirði norðanverðum og nú brá veginum heldur til hins verra. Hjólið fann sem betur fór ekki mikið fyrir því, ég þræddi milli hola og steina enda þurfa tvö mjó dekk ekki mikið pláss. Utarlega í firðinum er þessi kross í grjóturð ofan vegar. Ekki eru finnanlegar neinar haldbærar heimildir um tilurð hans, sögur hafa verið sagðar án sönnunar enda mega góðar sögur síst líða fyrir sannleikann. Allt um það, krossinn er þarna, hvítmálaður og bjart yfir honum.Á neðri myndinni, sem tekin er út fjörðinn má sjá allt til Drangaskarða..:





Þegar Ingólfsfirði sleppir tekur við Seljanes, milli hans og Ófeigsfjarðar. Á Seljanesi er sögunarvirki þar sem Drangamenn, sem einnig eiga Seljanes, unnu rekavið og vinna kannski enn, í samkeppni við innflutt timbur BYKO og Húsasmiðjunnar. 





Svo var hjólað yfir í Ófeigsfjörð, um lágan háls undir lágu Seljanesfjalli.  Ég var svo heppinn að kannast lítillega við landeigendur og hlunnindabændur í Ófeigsfirði, kynni sem öfluðu mér kaffibolla og kökubita. Það er ekki ónýtt að eiga slíka kunningja í áningarstað á löngu ferðalagi.







Þótt vegarendi í Ófeigsfirði sé að sönnu úti við Hvalá, þá ákvað ég að minn vegarendi væri við Húsá, þar sem hún fellur til sjávar í breiðum ósi rétt norðan við bæinn. Ósinn var ófær hjólinu og auk þess var ég búinn að fara utar áður á bíl, svo ég taldi réttlætanlegt að snúa við á bökkum Húsár. 

Myndin hér að neðan er tekin af Seljanesi, á leið til baka inn í Ingólfsfjörð. Á henni má sjá fyrrum stórbýlið að Munaðarnesi, sem er ysti bær utan Eyrar, þ.e. sunnan (austan) fjarðar. Reyndar eru Munaðarnes og Ingólfsfjörður (jörðin) einu bæirnir sem enn standa við fjörðinn auk Eyrar.



Á myndinni hér að neðan er Valleyri í Ingólfsfirði, rétt innan Seljaness. Þarna var snemma á síðustu öld rekin lítil síldarverkunarstöð í eigu Norðmanns. Einnig mun hafa verið verslun um tíma á Valleyri.



Svo var hjólað til baka fyrir Ingólfsfjörð, um Eyri og yfir hálsinn til Trékyllisvíkur og sem leið lá til Norðurfjarðar, útgerðar og verslunarstaðar við norðvestanverða Trékyllisvík. Úr botni fjarðar liggur vegur um lágan háls og síðan undir vestanverðu Krossnesfjalli til Munaðarness. Þar var sá annar af þremur vegarendum sem fyrirheitnir voru.



Á leiðinni til Munaðarness staldraði ég aðeins við og myndaði inn eftir Ingólfsfirði. Í forgrunni eru tóftir og líklega eru þar leifar býlis að Hlöðum, skv. korti. Handan fjarðar, nærri myndjaðri hægra megin er Valleyri.




Horft frá Munaðarnesi til Drangaskarða. Sólarlag á þessum slóðum þegar skörðin bókstaflega loga, er ógleymanlegt öllum sem séð hafa.



Ég hjólaði heim að bæjarhliðinu og sneri þar. Óviðkomandi er ekki ætlað lengra enda óþarfi - vegurinn endaði við hliðið. Rétt ofabn þess var borð með bekkjum, ætlað ferðamönnum til áningar. Ég nýtti mér aðstöðuna.



Enn myndað frá Munaðarnesi yfir Ingólfsfjörð allt til Ófeigsfjarðar. Seljanes ber í rafmagnsstaurinn



Þá var vegarenda númer tvö náð og einum banana gerð skil að auki. Ekkert að vanbúnaði, nú skyldi hjólað aftur til Norðurfjarðar og þaðan austan Krossnesfjalls að vegarenda við býlið Fell. Allt var það vandalaust og rétt utan sundlaugarinnar á Krossnesi er skilti við veginn sem bendir til fjörunnar. Á skiltinu stendur "Þrjátíudalastapi" en hann er náttúrufyrirbæri undir bökkunum ofan fjöruborðsins.





 Um Þrjátíudalastapa er til þjóðsaga, sem lesa má HÉR.

Það er ekki löng leið út að Felli og þegar ég nálgaðist býlið kom í ljós að einnig þar var fólk. Mér reiknaðist svo til að á nær öllum jörðum sem á annað borð voru hýstar að einhverju marki, hvort sem þar var gamalt íbúðarhús eða nýrri sumarbústaður, væri fólk. Langflestar þessara gömlu bújarða voru þannig í einhverri hirðu, og það var svo sannarlega mikið líf að sjá, þótt eflaust séu fáir á svæðinu yfir veturinn, og varla nema þeir sem enn hafa þar fasta búsetu. Hús að Felli voru t.d. mjög vel hirt og snyrtileg og gaman þangað heim að horfa.






Frá garðshliðinu að Felli sneri ég myndavélinni inn Trékyllisvík og myndaði Reykjaneshyrnu handan víkur. Undir henni eru bæirnir Litla- og Stóra Ávík. Toppurinn hægra megin myndi vera Örkin en handan hennar er Kjörvogshlíð ig Reykjarfjörður.



Með  þriðja og síðasta vegarendann að baki var hjólinu snúið inn hlíð að nýju. Ekki var þó farið langt því sundlaugin að Krossnesi var opin og í henni nokkuð af fólki. Mér fannst tilvalið að skola af mér vegarykið og skella mér í sundlaugina og heita pottinn. Það var afskaplega notaleg hvíld eftir jask dagsins, því langmest af þeim rúmum hundrað og sextíu kílómetrum sem ég hafði lagt að baki yfir daginn á misgóðum malarvegum, hafði ég hjólað standandi og skrokkurinn var örlítið tekinn að þreytast....eða kannski var það bara huglæg þreyta, heilinn að segja manni að nú væri kominn tími til að verða dálítið þreyttur. Ég veit það ekki, það hafði verið svo gaman að ferðast um svæðið og ná þessum þremur vegarendum að þreyta hafði bókstaflega ekki hvarflað að mér. Ég átti samt eftir rúma hundrað kílómetra ófarna til baka til Drangsness. 

Eftir sund og pottlegu sem samtals tók á annan klukkutíma kom ég við á bensínstöðinni í Norðurfirði og fyllti hjólið af bensíni. Svo var dólað suður eftir, áleiðis "heim" í bílinn á Drangsnesi. Á leiðinni inn Reykjarfjörð hvarflaði að mér að toppa ferðalagið og sundferðina með gala-kvöldverði á Hótel Djúpavík. Ég hætti hins vegar snarlega við það þegar ég sá bílafjöldann fyrir utan - það var greinilegt að fleiri höfðu fengið þessa ágætu hugmynd og orðið á undan mér að framkvæma hana. Ég mátti samt til að mynda Suðurlandi gamla enn betur, því nú fer hver að verða síðastur að ná myndum áður en það hrynur í duft. Hrörnunin er orðin mjög hröð og líklega ekki nema svona fimm ár þar til skrokkurinn hrynur alveg saman. Ég lagði hjólinu og gekk kambinn neðan verksmiðjunnar með hjálminn á mér því krían gaf óspart til kynna að ég væri ekki velkominn á hennar ótvíræða yfirráðasvæði. A.m.k. eitt vænt högg fékk ég ofan í hjálminn eftir beittan kríugogg og hefði ekki viljað taka á móti sendingunni berhöfðaður.





Á myndinni hér að neðan sést inn í vélarrúm Suðurlandsins, enda er stb. síðan að hálfu leyti horfin úr ryði. Það mátti glögglega sjá báðar sveifar gufuvélarinnar og gufuketilinn framan við. Á kringlótta opinu beint uppaf katlinum hefur svo reykháfurinn setið. Vélin var tveggja þjöppu (strokka) og framleiddi 350 hestöfl. Suðurlandið þótti alltaf afleitt skip og eflaust hefur það komið að bestum notum þegar búið var að leggja því þarna í fjörunni við síldarverksmiðjuna stóru á Djúpavík og gera úr því gistiskýli fyrir verkafólk.



Klukkan var um hálfníu þegar ég renndi upp að ferðabílnum á tjaldsvæðinu á Drangsnesi og ellefu tímar sléttir liðnir frá bottför um morguninn. Ég átti nóg að borða og gerði því góð skil en svo var snemma skriðið í ból. Frábær föstudagur var að baki...

Laugardagurinn reyndist ekki alveg jafn frábær - a.m.k. ekki í byrjun. Þegar hjólið hafði verið sett á kerruna og bundið fast, og allt var tilbúið fyrir brottför og heimferð til Reykjavíkur, neitaði ferðabíllinn algerlega að fara í gang. Hann hafði tvisvar áður í minni eigu sýnt viðlíka tilburði en alltaf vitkast á endanum. Nú var hins vegar engu tauti við hann komið. Það er hvorki hátt til lofts né vítt til veggja í vélasal ferðabílsins og ekki auðvelt að komast að hlutunum. Eftir miklar vangaveltur afturábak og áfram, og gúggl um amerískar Econoline - vandamálasíður var ég orðinn nokkuð viss um hvað amaði að. Búnaðurinn sem stjórnaði hitanum á glóðarkertunum var ekki að skila sínu. Það eina sem ég gat gert var að bíða eftir að búðin opnaði kl. 11 og vona að þar væri til einhver startvökvi eða ámóta eldfimur vökvi sem gefa mætti dísilvélinni í nefið. Í bakhöndinni hafði ég svo alltaf hjólið, ef renna þyrfti lengri vegalengd eftir slíkum vökva, og þá helst til Hólmavíkur. "Plan C" var svo að renna á hjólinu til Reykjavíkur eftir varahlutum, hjóla svo norður aftur með þá og reyna að koma þeim í á staðnum. Ég hitti tjaldvörðinn og tryggði mér leyfi fyrir stöðu bílsins í nokkra daga, færi svo.

Svo varð klukkan ellefu, búðin opnaði og ég fann einn brúsa af þessum fína bremsuhreinsi. Bremsuhreinsir er ákaflega eldfimur, næstum eins og startvökvi og ég hafði áður notað þannig vökva til að ná í gang tregum vélum. Ferðabíllinn ætlaði nú samt ekki að samþykkja meðalið með góðu, en þegar lækka var farið í brúsanum og voltunum á rafgeymunum farið að fækka náðist hann loks í gang með hökti og glamri. Tjaldsvæðið hvarf að mestu í reyk en sem betur fór var hæg gola svo loftið hreinsaði sig fljótlega. Ég var líka fljótur að láta mig hverfa og það var ekki drepið á vélinni fyrr en heima við Höfðaborg, fjórum klukkutímum síðar.

Endir.

31.08.2020 10:16

Vesturferð 4. - 11. júlí 2020

Laugardagur 4. júlí. Lagði af stað úr Reykjavík með kerru og mótorhjól um Dali og Bjarkalund, og um Hálsa í Flókalund. Ferðinni var heitið til Patreksfjarðar, þar sem bílnum skyldi lagt við tjaldsvæðið nokkrar nætur meðan hjólið yrði brúkað til ferðalaga um merkisslóðir í nágrenninu. Ferðin var tíðindalaus í Flókalund, þrátt fyrir leiðinlega malarkafla yfir hálsana, Ódrjúgs-og Hjalla-. Í Gufufirði var aðkoma að brú í botni fjarðar svo mishæðótt að allt ækið, bíll, kerra og hjól, fékk högg og hentist til. Í speglunum var þó ekki annað að sjá en að allt væri á sínum stað svo ég hélt áfram án þess að kanna neitt frekar. Þegar ég svo áði í Flókalundi og hugðist fá mér kvöldmat kom í ljós að gafl kerrunnar hafði  - einhversstaðar á leiðinni - opnast til hálfs, og glerfín, nýsmíðuð rennibraut fyrir hjólið var horfin. Líklegt þótti mér að gaflinn hefði raskast á leið yfir holótta hálsana, en þó enn líklegra að hoppið í Gufufirði væri ástæðan. Allt um það, ekki var um annað að velja en snúa við og aka til baka, svo langt sem þyrfti til að finna rennuna. Einhversstaðar hlaut hún að liggja og ég vonaði tvennt: Að enginn hefði lent í að aka á hana liggjandi á veginum og skemmt bílinn sinn, og svo hitt að sá hinn sami - eða einhver annar - hefði ekki tekið brautina og fleygt henni út fyrir veg. Þá gæti orðið þrautin þyngri að koma auga á hana. Ég ók í fúlu skapi fyrir Vatnsfjörð, Hjarðarnes, Kjálkafjörð, Litlanes og - viti menn! Þegar ég ók inn á brúna yfir Mjóafjörð (inn af Kerlingarfirði) lá þar eitthvað torkennilegt á veginum sem sást talsvert langt að. Þegar nær dró sást að þar var komin rennan mín góða, liggjandi þvert yfir aðra akreinina. Hún reyndist óskemmd með öllu, utan smáhrufl eftir bíl sem greinilega hafði ekið yfir hana. Til allrar hamingju hafði stjóri hans hins vegar ekki stöðvað til að fjarlægja þennan tveggja metra langa aðskotahlut af veginum, og í því lá mín heppni. Ósegjanlega feginn kippti ég rennunni upp á kerruna opg gekk nú betur frá henni en fyrr. Eftir 10-15 mínútna akstur var ég aftur kominn í Flókalund og gat pantað og etið minn hamborgara sáttur og sæll.

Eftir matinn var haldið áfram til Patró og komið þangað á miðju kvöldi. Ég fann ágætan stað fyrir bílinn og kerruna við tjaldsvæðið og við tók gönguferð um bæinn í einmunablíðu. Það var svo afskaplega notalegt að leggja sig um kvöldið því veðurspá sunnudagsins var afar hagstæð til ferðalaga.


Sunnudagurinn 5.júlí heilsaði með sólskini, líkt og lofað hafði verið. Hjólinu var snarlega kippt af kerrunni, svo var snarast í gallann og lagt af stað um níuleytið að morgni. Ég hjólaði/ók fyrir Patreksfjörð með stuttri við komu í Skápadal, þar sem Garðar gamli er óðum að verða ryði að bráð. 


Svo lá leiðin um Skersfjall til Rauðasands og út að vestasta bæ, Lambavatni. Þar býr vinafólk sem nauðsynlegt var að heilsa upp á, en að sjálfsögðu voru allir í önnum þótt sunnudagur væri, enda yfirstandandi heyskapur og svo gefa mjólkandi kýr í fjósi engan afslátt af sínum venjum og þörfum! Viðstaðan var því stutt það augnablikið, áður en haldið var áfram áleiðis út að Skaufhól með stefnu á fyrrum býlið að Brekku.
Þangað er greið leið út fyrir Skaufhól en utar liggur slóðin að hluta í sandi og sandur er ekki gott undirlag fyrir mótorhjól. Ég elti hjólför eftir bíl meðan þeirra naut, enda sandurinn stífari í hjólförum. Svo urðu þau ógreinilegri, ég tapaði slóðinni og augnabliki síðar sat hjólið jarðfast í sandinum. 


Til að losa það og snúa varð að leggja það á hliðina og snúa því flötu, sækja svo spýtnabrak ofar á sandinn (þar sem var rönd af rusli eftir síðasta stórbrim á háflóði), leggja timbur undir standara og dekk og reisa hjólið upp aftur. Með því að þjappa með fótunum rönd fyrir framhjólið tókst að komast af stað að nýju og til baka að bílförunum. Þar með var björninn unninn en út að Brekku fór ég ekki í þetta sinn.


Skaufhóll "gnæfir" eina 35 mtr. yfir utanverðan Rauðasand en vegna flatneskjunnar er útsýni af honum stórkostlegt. Ég lagði af stað í fyrstu "fjallgöngu" sumarsins og var hróðugur að komast upp án þess að fá hjartaáfall. Síðast kom ég á Skaufhól árið 1987 en útsýnið var nokkuð það sama og "styttan" af Ólafi heitnum Thors stóð á sínum stað.







Það var komið hádegi þegar ég kom aftur að Lambavatni og þessi "frábæra" tímasetning afturkomunnar færði mér skyr og brauð í hádegismat hjá því öndvegisfólki sem þar býr. 



Eftir kveðjur og þakkir var Hondan ræst og haldið á hinn vegarendann, þ.e. Melanes, innst við Rauðasand. Þar er rekin gistiþjónusta, tjaldsvæði og lítil nestis-  og "gleymskuvöru" verslun þar sem kaupa má kaffi. Ég nýtti mér það og uppskar ágætis spjall við Ástþór bónda og konurnar í afgreiðslunni. Í nesti keypti ég mér svalafernur og pakka af Ritzkexi, sem síðar kemur við sögu. Vegna sólarhitans var ekki mögulegt að geyma neitt á hjólinu sem gat bráðnað og því var súkkulaðikex útilokað.





Svo var enn ræst og lagt af stað í næsta áfanga. Rauðisandur kvaddur og hjólað til baka um Skersfjall og Skápadal að mótum Kleifaheiðar. Þar var beygt upp á heiðina og hjólað sem leið lá yfir á Barðaströnd. Við vegamót sunnan heiðar sem áður voru merkt "Siglunes" en eru nú ómerkt, var beygt út á afleggjarann og haldið lengra út eftir Barðaströnd, þar sem ekki er talin "alfaraleið". Vegurinn liggur fyrir Haukabergsvaðal og vestan við hann í átt til sjávar aftur. Undir Skriðnafellsnúp beygir vegurinn til suð-suðvesturs í átt til Sigluness, sem á myndinni sést í fjarska. Þar var vegarendi og honum skyldi náð.

 

Á Siglunesi var fyrrum búið góðu búi á a.m.k. þremur bæjum. Útræði var einnig mikið enda stutt á góð mið, og haft var á orði að " ...sá sem frá Siglunesi rær, landi nær"  Nú eru á Siglunesi aðeins tóftir og steypt veggjabrot, utan einnar hlöðu sem þokkalega stendur og kofarústar við sjóinn. Við aðkomuna að nesinu hefur verið reist minnismerki um síðustu ábúendur. Á grundunum innan nessins er haganlega hlaðin fjárrétt, eftirtektarverð fyrir þráðbeinar línur. 











Eftir stutta göngu og nesti að Siglunesi var haldið til baka  inn strönd. Farið var hjá eyðibýlinu Hreggstöðum, sem virtist í þokkalegri hirðu, og innan þess stóð stór skemma við veginn. Líklega var hún leifar fyrrum grásleppuvinnslu, en sá tími var greinilega liðinn og þessi verklega bygging grotnaði smám saman, hurðir skakkar og gler sprungið.




Svo lá leiðin til baka um Kleifaheiði til Patreksfjarðar og út Raknadalshlíð út í bæ. Ég átti eftir að ganga frá leigunni á náttstæðinu fyrir bílinn til þriggja nátta og kaupa mér eitthvað í gogginn. Að því frágengnu var enn haldið af stað, nú um Mikladal til Tálknafjarðar þar sem mig hafði um árabil langað að koma út á Suðureyri, sunnan fjarðar. Á Suðureyri eru talsverðar minjar um hvalstöð sem þar stóð á fyrstu áratugum síðustu aldar, og mig hafði lengi langað að skoða þessar minjar. Sjá: https://www.westfjords.is/is/westfjords/index/the-deserted-whaling-station-in-sudureyri-1

Leiðin út með Tálknafirði sunnanverðum er afar falleg. Mikil skógrækt er á jörðinni Hvammeyri og enn utar er jörðin Lambeyri. Þegar þangað var komið tóku á móti mér tveir heimalningar sem komu hlaupandi að hjólinu og vildu gjarnan þiggja eitthvað góðgæti. Því miður átti ég ekkert handa þeim nema Ritzkexið frá Melanesi (sem áður var áminnst) en þegar ég opnaði pakkann, sem eðli málsins samkvæmt var búinn að ferðast frá Melanesi yfir Kleifaheiði, út á Siglunes og til baka á Patró og síðan út ekkialltofgóðan veginn í Tálknafirði, þá reyndist innihaldið aðeins musl. Lömbin hnusuðu, hristu hausinn en sneru sér svo við og gáfu skít í mig í bókstaflegri merkingu. Litskrúðurar landnámshænur í nágrenninu sýndu meiri kurteisi og hámuðu í sig mylsnuna. Ef saltbragð var af eggjunum næstu daga veit ég hverju er um að kenna.....








Þegar út að Suðureyri kom blasti við skilti:



Það hafði tekioð mig mörg ár að manna mig upp í að fara út á Suðureyri og skoða leifar hvalstöðvarinnar - ýmist var tíminn of naumur, farartækið ekki rétt eða eitthvað annað sem hamlaði. Auk þess hef ég alls ekki verið á þessum slóðum á hverju sumri, langt því frá. Svo loksins, þegar allt féll saman, var búið að loka eyrinni fyrir ferðamönnum. Ég settist á stein ofan við keðjuna og át nestið mitt, volgan Svala og rest af Ritzmylsnu.




Það var ekki um annað að velja en að halda til baka með skottið milli lappanna. Á leiðinni til baka myndaði ég safnið hans Stefáns heitins á Innari - Lambeyri (eða svo vildi hann kalla slotið)  Stefán á Innari - Lambeyri vildi gjarnan láta líta á sig sem "sérvitring". Ég var dálítið kunnugur honum og hefði notað annað orð. Stefán lýsti húsið sitt með heimagerðri rafstöð í bæjarlæknum. Þótt hann sjálfur sé genginn virtist rafstöðin ágætlega virk, því á sólbjörtu sumarkvöldi logaði ljós í stofu....




Ég myndaði einnig fleiri kofa á ströndinni, svo og hluta skógræktarinnar að Hvammeyri.





Mér fannst tilvalið að renna aðeins út í þorpið Sveinseyri við Tálknafjörð og athuga opnunartíma sundlaugarinnar. Hann reyndist rúmur svo ég sneri við, skrúfaði frá öllum 37 hestum gulu Hondunnar og þeysti yfir á Patreksfjörð eftir sundfötunum. Síðan aftur um Mikladal til Tálknó og í sundlaugina. Þar náði ég tæpum klukkutíma í pottinum og fróðlegu spjalli við Bílddæling sem um árabil var Ísfirðingur í ábyrgðarstöðu auk þess að sitja á alþingi. Hann er nú kominn á eftirlaun og loks "frjáls" eins og félagi hans á Bíldudal söng og syngur enn.

Heimferðin til Patró eftir pottleguna var tekin rólega enda kvöldblíðan einstök og tækifærið var notað til að líta á gamlan skíðaskála á Mikladal, þar sem fátt var eftir af fyrri tíma fögnuði...




Mánudagurinn 6. júlí hófst og endaði á sólskini. Ég lagði snemma af stað því framundan var löng dagleið. Eins og daginn áður hjólaði ég fyrir Patreksfjörð og um Skápadal að Hvalskeri. Nú var hins vegar ekki beygt upp á Skersfjall heldur haldið áfram út ströndina. Fyrsti viðkomustaður var eyðibýlið að Vatnsdal, innan Örlygshafnar. Ég hafði um árabil ætlað að koma þar við en aldrei orðið úr fyrr en nú. Í Vatnsdal bjó Guðmundur Kristjánsson, áður í Breiðavík og einn þeirra sem tóku þátt í björgunarafrekinu við Látrabjarg 1947. Mikil saga er honum tengd, sem að hluta má lesa um í "Þrautgóðir á raunastund", 3 bnd. bls. 229-232.  Þessi saga dró mig að Vatnsdal og ég myndaði býlið til minningar:

 




Frá Vatnsdal hélt ég áfram um Örlygshöfn ( en sleppti safninu að Hnjóti) og allar götur út í Kollsvík. Þar kannaðist ég við fyrrum ábúendur og eftir að hafa rennt út að hinu býlinu í víkinni, Láganúpi, sem er á vegarenda, þáði ég kaffisopa í Kollsvík.





( Á myndunum hér að ofan er Láginúpur fyrst, þá sýn frá Láganúpi inn eftir víkinni og loks sést til býlisins að Kollsvík. Á hvorugum bænum er lengur veturseta)

Eftir kaffið í Kollsvík hélt ég til baka um Hænuvíkurháls og myndaði yfir samnefnda vík, þar sem sér alla leið inn til Patreksfjarðar, þ.e. þorpsins. Á neðri myndinni sér til Sellátraness og Ólafsvita, sem lesa má nokkur orð um HÉR




Næst á dagskrá var Breiðavík. Þar hafði ég aðeins ekið hjá á leið að og frá Látrabjargi, en aldrei komið við. Nú skyldi úr því bætt og ég renndi í hlað. Gekk frá hjólinu, lagði frá mér þann hluta gallans sem ég gat verið án, þ.e. efri hlutann, og gekk til húss. Mig langaði í kaffi sem var auðfengið, en móttökurnar voru slíkar að ég mátti til að dvelja aðeins lengur og pantaði mér því mat þótt komið væri talsvert fram yfir hádegi. Allt var þarna ákaflega fínt, hreint og snyrtilegt og móttökurnar ekkki ólíkar því sem týndi sonurinn hefði loks ratað heim....





Að "hádegismat" loknum var enn hjólað af stað, um Hvallátra til Bjargtanga. Þar voru nokkrir ferðamenn fyrir, þó eflaust ekki nema lítið brot þess fjölda sem á þessum tíma sækir staðinn í óbreyttu árferði. Ég gerði líkt og í Breiðavík, lagði hjólinu og fleygði frá mér þeim fötum sem ég mátti vera án, því hitinn var nær óbærilegur annars. Á bjargbrúninni stóu nokkrir lundar og virtu fyrir sér mannfólkið af ámóta forvitni og þeir voru sjálfir skoðaðir. Mér fannst líka stórmerkilegt hvað mávarnir (þó aðallega fýllinn) gat haldið sér á litum syllum í berginu, jafnvel með tvo stálpaða unga með sér. Ungarnir virtust reyndar aðallega halda sig undir foreldrinu en fyrirferðin var samt talsverð. Þetta var ótrúlegt að horfa á og ég eyddi talsverðum tíma í vangaveltur um rýmisgreind fugla. Hávaðinn var líka gríðarlegur og það má alveg minnast á "ilminn" sem lagði fyrir vit þegar gengið var nærri brúninni og golan stóð af henni í andlit.










Eftir gönguferð um bjargbrúnina lagðist ég í sólbað dálitla stund, því ég bókstaflega kveið því að klæðasta gallanum að nýju og halda af stað. Það kom þó að því að ekki mátti dvelja lengur, dagurinn flaug áfram og enn var margt eftir að skoða. Ég lagði af stað að nýju en milli Hvallátra og Breiðavíkur beygði ég inn á afleggjara sem liggur 12 km. til suðausturs, til Keflavíkur yst á Rauðasandi. Vestan Keflavíkur er Keflavíkurbjarg sem einnig er austasti hluti samstæðunnar sem í daglegu tali er kölluð Látrabjarg. Í Keflavík er mikil náttúrufegurð, þar var áður býli og útræði. Nú er þar ágætt björgunarskýli, Guðrúnarbúð. Vegurinn liggur um heiði, þar sem heita Stæður og var ágætur framan af en versnaði til muna er nær dró brúnum Keflavíkur. Niður í sjálfa víkina og að skýlinu var hálfgerð torfæra en gekk þó ágætlega. Göngufólk var við skýlið en hvarf fljótlega til heiða og eftir það átti ég heiminn einn.....












( Mér fannst útrunni súpupakkinn sérstaklega skemmtilegur, ekki vegna ártalsins heldur dagsetningarinnar, sem var afmælisdagurinn minn. Þennan dag átti ég sextugsafmæli)

Á leiðinni til baka um Stæður, tók ég eftir skilti sem vísaði með afleggjara til suðurs og stóð á "Geldingsskorardalur" Ég vissi að sá dalur hafði komið mikið við sögu við björgunarafrekið 1947 og mátti til að líta þangað. Kaflinn er innan við tveir kílómetrar og vegurinn þokkalegur en upplifunin - þ.e. fyrir þann sem einhvern áhuga hefur á sögunni - var einstök.






Svo lá leiðin til baka til Breiðavíkur, um Örlygshöfn og Hafnarmúla ( þar sem ég leit aðeins á leifarnar af Sargon, sem enn sjást) og allar götur til Patreksfjarðar. Það var farið að halla frábærum degi og hungrið farið að sverfa að. Ég skellti mér í heita pottinn í sundlauginni og pantaði mér svo pizzu á veitingastaðnum "Vestur" sem stendur nærri tjaldsvæðinu. Ég gat því lagst til svefns í sjúkrabílnum saddur og sæll með enn einn vel heppnaðan ferðadag. Á morgun tæki annar við....

Þriðjudagur 7. júlí.  Veðrið á Patró var ekki það sama þennan morguninn. Það var lágskýjað, hálfkuldalegt og hann blés stíft inn fjörðinn. Hjólið var komið á kerruna, allt var ferðbúið. Ekki átti þó að ferðast langt í fyrsta áfanga, heldur aðeins yfir Mikladal, um Tálknafjörð og Hálfdán til Bíldudals. Þar skyldi hjólið tekið af og hjólað um Ketildali út í Selárdal. Þegar til Bíldudals kom varð strax ljóst hvert Patreksrjarðarsólin hafði farið. Hún hafði aðeins verið árrisulli en ég og var þegar komin á undan mér til Bíldudals. Ég bjóst til ferðar í Spánarveðri.



Frá Bíldudal eru aðeins 25 km. út í Selárdal, allt á malarvegi og þótt hann væri ágætur á köflum voru aðrir kaflar hans aðeins þeim mun verri, holóttir og ósléttir. Hjólið finnur sem betur fer ekki mikið fyrir slíku og það leið ekki á löngu þar til ég stöðvaði á kambinum neðan ysta bæjar í Selárdal, Króks. Næsti bær innan við Krók er Skeið, eða Kolbeinsskeið. Ég skoðaði bæinn árið 2012 því þá voru uppi áform um að endurbyggja hann. Nú var því lokið, en reyndar skilst mér að gamli bærinn hafi verið svo illa farinn að ekki hafi þótt gerandi að byggja hann upp. Húsið sem nú standi sé því endurgerð þess gamla á sama grunni. Hvort sem er, er sómi að húsinu. Það gamla má m.a. sjá HÉR. Ég má svo til að setja hér fyrst myndir sem ég tók af húsinu sumarið 2012:




....og svo þær sem ég tók í sumar. Eins og sjá má er vel að verki staðið:




Að Brautarholti, listasafni Samúels Jónssonar bónda og listamanns, hafði mikið starf verið unnið. Sumarið 2012 var útlitið svona:




Í sumar hafði risið þarna endurbyggt hús, nær fullbúið utan sem innan. Í því var upplýsingamiðstöð og kaffisala, sem ég nýtti mér auðvitað:






Mér var sagt að næst lægi fyrir að endurnýja næpuna á kirkjunni, þar sem hún væri orðin illa farin af fúa. Ekki þarf að efast um að það verði gert af sama myndarskapnum og annað sem unnið hefur verið á staðnum, í sjálfboðavinnu og fyrir frjáls framlög.
Ég fór ekki fram að Uppsölum í sumar. Þangað fór ég sumarið 2012 og þá var húsið opið forvitnum ferðalöngum. Að Brautarholti var mér sagt að þar hefði ekkert breyst utan hvað húsið væri nú læst. Ég átti því þangað ekkert erindi heldur dólaði til baka inn strönd. Næst á dagskrá var að líta á eyðibýlið að Austmannadal. Á leið úteftir hafði ég hitt þar tvær konur og í stuttu spjalli sögðu þær mér að húsið væri ákaflega áhugaverð bygging. Húsið stendur niðri á sjávarbökkum, talsvert neðan vegar svo ég lagði Hondunni og gallanum neðan vegarkantsins og rölti niðureftir. Þær höfðu síst dregið úr, konurnar. Húsið er ekki beinlínis steypt, heldur hlaðið úr óreglulegu grjóti sem límt er saman með steypu. Yfir dyrum og gluggum var flatjárn til styrktar og neðri hæð hafði verið vel manngeng enda vistarverur þar að sjá. Kjallaraveggirnir voru hlaðnir þykkri en ofar og á þykktarmuninum hafði hvílt fótstykki gólfsins á efri hæð. Svo var einnig að sjá að sitthvor hleðslumeistarinn hefði hlaðið langveggi og gafla, því langveggir voru næsta sléttir að innan meðan gaflarir voru mjög hrjúfir og ójafnir. Allt húsið hefur svo verið þiljað innan með timbri og klappað utan með steypulagi líkt og pússning væri. 












Eitthvert nesti átti ég í töskunni og að lokinni skoðunarferð um þetta sérkennilega býli var gott að svala sér aðeins. Svo var enn haldið af stað og næst var myndað eyðibýlið að Bakka í Bakkadal, dálitlu innar en Austmannadalur:



Þegar inn á Bíldudal kom var enn sami hitinn og lognið. Ég gekk frá hjólinu á kerruna, hafði fataskipti og rölti upp í bæ. Talsvert var af ferðafólki og það var biðröð eftir hressingu í búðinni. Allt hafðist þó með þolinmæðinni og ég settist út á verönd með nestið mitt:


 


Svo var rölt til bíls og á leiðinni teknar nokkrar myndir af bænum...






Það var farið að síga á daginn þegar ég lagði af stað á ný. Nú var förinni heitið á fyrrum heimaslóðir, til Ísafjarðar. Þar voru Áróra mín og afaskottið Emma Karen í heimsókn og ég hugðist heilsa upp á þær. Á leiðinni til baka var litið um öxl af Hrafnseyrarheiði sem brátt heyrir sögunni til.



Klukkan var farin að nálgast kvöldmat þegar ég renndi í bæinn "heima". Á Ísafirði skyldi hvílst tvo sólarhringa áður en ekið yrði um Djúp og Steingrímsfjarðarheiði til Drangsness. Þar skyldi bíllinn standa meðan ég þræddi norður Strandir á Hondunni. Sú saga kemur næst.

  • 1
Flettingar í dag: 56
Gestir í dag: 30
Flettingar í gær: 140
Gestir í gær: 51
Samtals flettingar: 754312
Samtals gestir: 116834
Tölur uppfærðar: 26.9.2020 02:05:44


Tenglar